Монгол Улсын Их Хурлын 2026 оны хаврын ээлжит чуулганы өнөөдөр (2026.06.26)-ийн нэгдсэн хуралдаан 10:10 цагт 59.5 хувийн ирцтэй эхэллээ.

Чуулганы нэгдсэн хуралдааны эхэнд Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогт Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн “Уул уурхайн зарим төслүүдийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын төслийг Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хороонд хуваарилсныг танилцуулав.

Ингээд санал хураалт явуулж, Татварын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Онцгой албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Хувь хүний орлогын албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Хүнсний тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Зөрчлийн тухай хуульд хуульд өөрчлөлт оруулах тухай гэсэн нийт есөн хуулийн төслийг эцэслэн баталлаа.

Тогтоолын төслийг яаралтайгаар хэлэлцэнэ

Засгийн газраас энэ сарын 25-ны өдөр буюу өчигдөр орой Улсын Их Хурлын дэд дарга Ж.Бат-Эрдэнэд “Уул уурхайн зарим төслүүдийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын төслийг яаралтай горимоор хэлэлцүүлэхээр өргөн мэдүүлсэн байна. Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын нутаг, Ноён уулын дархан цаазат газарт орших Гацууртын болон Эрээн-Баавгайтын алтны үндсэн ордуудыг тогтоолын төсөлд тусгасан байна. Энэ талаар Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогт танилцуулж, яаралтайгаар хэлэлцэхийг дэмжих, эсэх санал хураалтыг явуулав. Санал хураалтад 89 гишүүн оролцсоноос 69 нь дэмжиж, 77.5 хувийн саналаар тогтоолын төслийг яаралтайгаар хэлэлцэхээр боллоо. Иймд тогтоолын төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хороонд хороонд шилжүүлэв.

Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүдийг томиллоо

Өчигдрийн нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцүүлгийг явуулсан Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүнийг томилох, чөлөөлөх тухай асуудлаар санал хураалт явууллаа. Жамьянхорлоогийн Сүхбаатар, Ганбатын Эрдэнэбат нарыг Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүнээр сонгохыг Улсын Их Хурлын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 84.6 хувь нь дэмжив. Улсын Их Хурлын гишүүдийн олонх дэмжсэн тул Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүдийг томилж, бүрэн эрхийн хугацаа нь дуусгавар болсон Гунгаагийн Баясгаланг чөлөөлөх тухай Улсын Их Хурлын тогтоолыг батлагдсанд тооцлоо.

Хуулийн төслүүдийг дараагийн хэлэлцүүлэгт шилжүүлэв

Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийн анхны хэлэлцүүлгийг үргэлжлүүлж, ажлын хэсгээс боловсруулсан Эдийн засгийн байнгын хороо дэмжсэн болон дэмжээгүй зарчмын зөрүүтэй нийт 48 саналын томьёоллоор санал хураалт явууллаа. Анхны хэлэлцүүлгийг хийж дууссанаар хуулийн төслүүдийг эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Эдийн засгийн байнгын хороонд шилжүүлэв.

Мөн өчигдрийн нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг нь хийсэн Улсын Их Хурлын гишүүн Р.Сэддорж нарын 36 гишүүний өргөн мэдүүлсэн Сургуулийн өмнөх болон ерөнхий боловсролын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийг хэлэлцэхийг дэмжих, эсэх талаар санал хураалт явуулав. Чуулгын нэгдсэн хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх хуулийн төслүүдийг хэлэлцэх нь зүйтэй гэж үзсэн тул анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Хүний хөгжил, нийгмийн бодлогын байнгын хороонд шилжүүллээ.

Гэр бүлийн тухай хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийлээ

Чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар Засгийн газраас 2025 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн Гэр бүлийн тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/-ийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийн эцсийн хэлэлцүүлгийг явуулав.

Хуулийн төслүүдийг эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгэсэн талаарх Хууль зүйн байнгын хорооны танилцуулгыг Улсын Их Хурлын гишүүн С.Одонтуяа уншиж танилцууллаа. Улсын Их Хурлын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар анхны хэлэлцүүлгийг явуулах үед хуралдаан даргалагчаас гүйцээн боловсруулах чиглэл өгсний дагуу зарчмын зөрүүтэй 32 санал, мөн дахин санал хураалгах шаардлагатай гэж үзсэн гурван саналыг ажлын хэсгээс боловсруулж, Байнгын хорооны хуралдаанаар хэлэлцүүлэхэд хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэн байна. Чуулганы нэгдсэн хуралдааны анхны хэлэлцүүлгээр олонхын дэмжлэг авсан саналуудыг нэмж тусган, агуулга, зарчмыг алдагдуулахгүйгээр үг хэллэг, дэс дараалал, бүтцийн шинжтэй засваруудыг хийж, хуулийн төслийг эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгэжээ.

Байнгын хорооны танилцуулгатай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн П.Наранбаяр гэр бүлийн нөхцөл байдлын шинжээч ямар мэргэжилтэй, ямар эрхтэй хэчнээн хүн байх, хэн эрх олгох, мөн хүүхэд, гэр бүлийн нууцыг хэрхэн хадгалах талаар асуулт асууж, хариулт авав. Мөн хуулийн төсөлд тусгагдсан хүүхдийн хамтарсан асрамжийн тухай асуудлыг хөндсөн юм. Түүний асуултад Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Баасанжаргал хариулахдаа нөхцөл байдлын шинжээчийг хүүхэд, гэр бүлийн мэргэжилтэн гэж өөрчилсөн тухай мэдээлж, энэ хүн Шүүхийн ерөнхий зөвлөл (ШЕЗ)-ийн захиргааны ажилтан байна гэдгийг хэлсэн юм. Мөн шат шатны шүүх бүрд ийм мэргэжилтэн ажиллахаар хуулийн төсөлд тусгасан байна.

Хуулийн төслүүдийн талаарх зарчмын зөрүүтэй саналуудаар явуулах санал хураалтыг Улсын Их Хурлын чуулганы үдээс хойших хуралдаанаар 16:00 цагт хийхээр хойшлуулав.

Гэр бүлийн тухай хуулийн төсөлтэй холбогдуулан боловсруулсан хуулийн төслүүдийг хэлэлцэв

Үүний дараа Гэр бүлийн тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/-ийн төсөлтэй холбогдуулан хууль тогтоомж хоорондын уялдааг хангах зорилгоор боловсруулсан Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай, Сэтгэцийн эрүүл мэндийн тухай, Хувь хүний орлогын албан татварын тухай, Эрүүгийн хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, Эх, эцэг, олон хүүхэдтэй өрх толгойлсон эх, эцэгт тэтгэмж олгох тухай, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулиудад өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийн анхны хэлэлцүүлгийг явуулсан юм. Хуулийн төслүүдийн анхны хэлэлцүүлгийг Хууль зүйн байнгын хорооны хуралдаанаар хэлэлцсэн тухай санал дүгнэлтүүдийг Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Тулга, Дав.Цогтбаатар, Б.Баярбаатар, П.Сайнзориг, М.Нарантуяа-Нара, Х.Баасанжаргал нар танилцууллаа. Байнгын хорооны хуралдаанаар хуулийн төслүүдийг хэлэлцэх үед Улсын Их Хурлын гишүүдээс зарчмын зөрүүтэй санал гараагүй тул анхны хэлэлцүүлгээс эцэслэн батлах үе шат руу шилжүүлэх горимын саналыг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжжээ.

Сэтгэцийн эрүүл мэндийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөлтэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн О.Саранчулуун гэр бүл болох, гэр бүлээ хамгаалах, гэр бүл салах үе шатуудад сэтгэцийн эрүүл мэндийн үйлчилгээ, сэтгэлзүйчийн оролцоог хэрхэн тусгасан, урьд өмнөхөөсөө хэр сайжирсан, мөн гэрлэлтийн гэрээ, түүнд тусгагдах нарийвчилсан зохицуулалтуудыг талаар асууж, ажлын хэсгээс тодорхой хариулт авав. Хуулийн төслүүдийг анхны хэлэлцүүлгээс эцэслэн батлах үе шат руу шилжүүлэх горимын саналаар явуулах санал хураалтыг үдээс хойно 16:00 цагт явуулахаар тогтлоо.

Хууль, тогтоолын төслүүдийн эцсийн хэлэлцүүлгийг явууллаа

Монгол Улсын Засгийн газраас 2025 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн Гэр бүлийн хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүдийн эцсийн хэлэлцүүлгийг дараа нь явууллаа.

Хууль зүйн байнгын хороо хууль, тогтоолын төслүүдийг эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгэсэн талаарх танилцуулгыг Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Баасанжаргал уншиж танилцууллаа. Төслүүдийн анхны хэлэлцүүлгийг Улсын Их Хурлын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцэх үед хуралдаан даргалагчаас өгсөн гүйцээн боловсруулах чиглэлийн дагуу хоёр саналаар, дахин санал хураалгах шаардлагатай гэж үзсэн нэг саналаар тус тус санал хураалт явуулахад Байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжжээ. Чуулганы нэгдсэн хуралдааны анхны хэлэлцүүлгээр олонхын дэмжлэг авсан саналуудыг хуулийн төсөлд нэмж тусган, хэл найруулга, дэс дараалал, зүйл заалтыг нийцүүлэн өөрчилж эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгэсэн байна.

Байнгын хорооны танилцуулгатай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүд асуулт асууж, үг хэлээгүй тул санал хураалтыг 16:00 цагт явуулахаар хойшлуулав.

Хүүхэд хамгааллын тухай болон Цагдаагийн албаны тухай хуулиудад нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийг хэлэлцэв

Дээрх Гэр бүлийн хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүдтэй холбогдуулан боловсруулсан Хүүхэд хамгааллын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай болон Цагдаагийн албаны тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийн анхны хэлэлцүүлгийг явуулав.

Хуулийн төслүүдийг Хууль зүйн байнгын хорооны хуралдаанаар хэлэлцэж, анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгэсэн талаарх санал дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн С.Одонтуяа танилцуулав. Байнгын хорооны хуралдааны үед хуулийн төслүүдийн талаар Улсын Их Хурлын гишүүд зарчмын зөрүүтэй санал гаргаагүй тул Хууль зүйн байнгын хорооны дарга Д.Цогтбаатар анхны хэлэлцүүлгээс эцэслэн батлах үе шат руу шилжүүлэх горимын санал гаргасныг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэн байна.

Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Х.Баасанжаргал Цагдаагийн албаны тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөлд оруулж буй иргэдийн хүүхэд байхдаа үйлдэж байсан гэмт хэргийн талаарх лавлагааг тухайн иргэнээр өөрөөр нь авчруулдаг байдлыг халж, энэ талаарх мэдээлэл тэдэнд өөрсдөд нь харагдахгүй байх техникийн зохицуулалтыг тайлбарлалаа.

Санал хураалтыг Улсын Их Хурлын чуулганы үдээс хойших хуралдаанаар явуулахаар боллоо.

Хүний эрх, эрх чөлөөг хангах талаар зарим хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийлээ

Өнгөрөгч 2025 оны нэгдүгээр сарын 24-ний өдөр Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн Хүний эрх, эрх чөлөөг хангахтай холбоотой зарим хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийн эцсийн хэлэлцүүлгийг дараа нь явуулав.

Хуулийн төслүүдийн эцсийн хэлэлцүүлгийг Хууль зүйн байнгын хороо энэ сарын 24-ний хуралдаанаараа явуулсан байна. Энэ талаарх танилцуулгыг Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Баасанжаргал хийв. Хуулийн төслүүдийн анхны хэлэлцүүлгийг Улсын Их Хурлын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцэх үед гүйцээн боловсруулах чиглэл өгсөн нэг саналаар санал хураалт явуулахад Байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэн байна.

Санал хураалтыг мөн 16:00 цагт явуулахаар тогтов гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.